„Raj na ziemi stworzyć każdy chce. Ale czy forsę ma? Niestety nie!” (Bertold Brecht).

Budżetem na rok 2012 obecna kadencja tak naprawdę debiutuje. Gdybym miał krótko ocenić ten debiut, to powiedziałbym, że przełomu nie ma, Rubikonu nie przekroczyliśmy. Pomimo że w projekcie dokonano szeregu przesunięć i korekt, ogólnego oblicza budżetu nie zmieniły w sposób zasadniczy, chociaż wielu się starało i wszyscy byli zgodni, że powinniśmy wejść w ascezę wydatkową, dotyczącą zwłaszcza wydatków bieżących. Ale te akurat wzrosły, a ascetyczne pozostały wydatki inwestycyjne.

Gmina da

Dzieje się tak dlatego, że od lat spieramy się o szczegóły, a nie o kształt budżetu, spieramy się o różnice, a nie o zasadnicze sprawy, o treść, a nie o formę. I jest to spór wtórny, ponieważ ta treść i te szczegóły to rezultat przyjętego mniej lub bardziej świadomie modelu gminy, który narzuca sposób podziału dochodów głównie przez gminę a nie przez rynek, czyli tych, którzy go wytworzyli.

Przyjęty model socjalistyczno-etatystyczny oznacza, że gmina do realizacji zadań, wynikających głównie z tego modelu, potrzebuje etatów, bardzo dużo etatów, po to, by być jedynym organizatorem życia społecznego, roztaczając opiekę nad każdym mieszkańcem od kołyski aż po grób. W ramach gminy i w oparciu o nią kształtuje się nie tylko życie społeczne, ale i często gospodarcze, w przeświadczeniu, że to dzięki budżetowi gmina się rozwija, a nie dzięki ludziom i przedsiębiorcom.

Jak tak dalej pójdzie, to mieszkańcy gminy bez jej pomocy nie będą mogli kupić nawet skarpetek, bo biletu MZA bez dotacji kupić już nie potrafią. Bo socjaliści mówią: gmina da, zorganizuje, pomoże, gmina się zaopiekuje. Ale nie mówią głośno i nigdy się nie chwalą, że najpierw zabiorą wszystkim, aby dać niektórym, i że urząd gminy i jego struktury nie wytwarzają żadnego dochodu, a jedynie dzielą bogactwo wytworzone przez kogoś innego, a zabrane w podatkach pod przymusem, i że ten, kto więcej obiecuje, będzie więcej zabierał.

Ograniczyć żerowisko

Podatki zawsze są ciężarem, kosztem, który ludzie zgodzili się ponosić, po to, aby osiągnąć tylko takie cele, których indywidualna realizacja byłaby bardzo trudna czy wręcz niemożliwa, a których nikt poza gminą nie wykonuje.

Droga zwiększania podatków i wpędzania coraz większych grup ludzi w rolę pobieracza zasiłku i konsumenta dotacji to zachowanie znane w psychiatrii jako syndrom Millhausena. Zapadają na niego najczęściej matki krzywdzące swoje dzieci po to, aby później szczególnie nimi się opiekując, wzbudzać podziw i uznanie. Podobnie jest z nałożonymi podatkami, wpędzającymi ludzi w kłopoty, gdzie potem ich indywidualne problemy stają się problemami społecznymi, których rozwiązywaniem zajmuje się „dobry pan” (uosabiany najczęściej z burmistrzem) w oparciu o zwiększone wydatki budżetowe. I tak zamiast inwestowania mamy zarządzanie zmianą. Zmiana polega na kolejnym przyroście tych, którzy na koszt innych chętnie by pożyli i podziałali, co skutkuje dalszym, dynamicznym wzrostem wydatków i podatków.

Zamiast pobudzać rynek poprzez pozostawienie większej ilości pieniędzy w kieszeniach podatników, my zwiększamy wydatki. Wysokie wydatki, a takie mamy, powodują niepotrzebne i nadmierne obciążenia fiskalne, zarówno podmiotów gospodarczych, jak i konsumentów. Wydawanie pieniędzy na coraz większą, własną biurokrację, rozbudowane programy socjalne, czy – co najgorsze – transfer pieniędzy od jednych obywateli do drugich, ciągną budżet w dół. Większe wydatki to mniejszy wzrost. Jedyne wyjście to ograniczyć żerowisko do takich rozmiarów, by nie było już czego zawłaszczać.

Wydaje się, że nadszedł już ten właściwy moment, by zacząć nie tylko dyskutować i ogłaszać, ale także praktycznie wprowadzać rozwiązania w większym stopniu sprzyjające zdrowej gospodarce finansowej i inwestycyjnej. „Miłosierdzie” gminy powinno nabrać innego znaczenia, a nie tylko oczekiwania, że „dobry pan” coś da. Identyfikacja indywidualnego interesu to nie to samo co rozumienie interesu całej społeczności. Dlatego racjonalny wydaje się postulat odwrócenia dotychczasowych tendencji.

Do zajezdni

Piłsudski mawiał, że wsiadł do tramwaju „socjalizm”, ale wysiadł na przystanku „niepodległość”. My jedziemy ciągle tramwajem „socjalizm”, mijając przystanki: „wolność”, „własność”, „sprawiedliwość”. Nigdzie nie wysiadamy, zjeżdżając do zajezdni, którą Andrzej Waligórski opisał tak:
„Zrobił wilk elektrownię, lecz by prąd uzyskać
spalił w niej cały węgiel z kopalni od liska.
Kopalnia z elektrownią cały prąd zeżarła
stąd brak światła i węgla, ale system działa”.

Zbigniew Mucha,
radny gminy Piaseczno